"Whiskey in the Jar" is een traditioneel Iers lied dat zich afspeelt in de zuidelijke bergen van Ierland, vaak met specifieke vermelding van de provincies Cork en Kerry. Het lied, over een rapparee (struikrover) die wordt verraden door zijn vrouw of geliefde, is een van de meest uitgevoerde traditionele Ierse liederen en is sinds de jaren 50 door talloze artiesten opgenomen.

Het lied kreeg voor het eerst brede bekendheid toen de Ierse folkband The Dubliners het internationaal uitvoerde als een kenmerkend lied, en het in de jaren 60 opnam op drie albums. In de VS werd het lied populair gemaakt door de Highwaymen, die het opnamen op hun album Encore uit 1962.

De Ierse rockband Thin Lizzy bereikte de Ierse en Britse pophitlijsten met het lied in 1973. In 1990 namen de Dubliners het lied opnieuw op met de Pogues met een snellere rocky-versie die op nummer 63 in het VK terechtkwam. De Amerikaanse metalband Metallica speelde in 1998 een versie die erg leek op die van Thin Lizzy, maar dan met een zwaarder geluid. In 2000 won het een Grammy voor het nummer voor Best Hard Rock Performance.

Verhaal

"Whiskey in the Jar" is het verhaal van een struikrover of voetveger die, nadat hij een militair of overheidsfunctionaris heeft beroofd, wordt verraden door een vrouw; of zij zijn vrouw of geliefde is, wordt niet duidelijk. Verschillende versies van het nummer spelen zich af in Kerry, Kilmoganny, Cork, Sligo Town en andere locaties in Ierland. Het wordt soms ook in het Amerikaanse Zuiden geplaatst, op verschillende plaatsen in de Ozarks of Appalachen, mogelijk vanwege de Ierse nederzetting op deze plaatsen. Namen in het nummer veranderen en de functionaris kan een kapitein of een kolonel zijn, genaamd Farrell of Pepper, naast andere namen. De vrouw of geliefde van de hoofdpersoon wordt soms Molly, Jenny, Emzy of Ginny genoemd, naast verschillende andere namen. De details van het verraad zijn ook anders, namelijk dat hij hem verraadde aan de persoon die hij beroofde en zijn munitie verving door zand of water, of niet, wat resulteerde in het doden van de persoon.

Geschiedenis

De exacte oorsprong van het lied is onbekend. Een aantal regels en de algemene plot lijken op die van een hedendaagse broadside ballad "Patrick Fleming" (ook wel "Patrick Flemmen he was a Valiant Soldier" genoemd) over de Ierse struikrover Patrick Fleming, die in 1650 werd geëxecuteerd.

In het boek The Folk Songs of North America suggereert folkmuziekhistoricus Alan Lomax dat het lied in de 17e eeuw is ontstaan ​​en (op basis van plotovereenkomsten) dat John Gay's The Beggar's Opera uit 1728 werd geïnspireerd door Gay die een Ierse ballad-monger "Whiskey in the Jar" hoorde zingen. Met betrekking tot de geschiedenis van het lied stelt Lomax: "De mensen van het zeventiende-eeuwse Groot-Brittannië hielden van en bewonderden hun lokale struikrovers; en in Ierland (of Schotland) waar de heren van de wegen Engelse landeigenaren beroofden, werden ze beschouwd als nationale patriotten. Dergelijke gevoelens inspireerden deze vrolijke ballade."

Op een gegeven moment kwam het lied naar de Verenigde Staten en was het een favoriet in koloniaal Amerika vanwege de oneerbiedige houding ten opzichte van Britse functionarissen. De Amerikaanse versies spelen zich soms af in Amerika en gaan over Amerikaanse personages. Een dergelijke versie, uit Massachusetts, gaat over Alan McCollister, een Iers-Amerikaanse soldaat die ter dood wordt veroordeeld door ophanging voor het beroven van Britse functionarissen.

Het lied verscheen in een vorm die dicht bij de moderne versie lag in een voorloper genaamd "The Sporting Hero, or, Whiskey in the Bar" in een broadsheet uit het midden van de jaren 1850.

De liedjesverzamelaar Colm Ó Lochlainn beschreef in zijn boek Irish Street Ballads hoe zijn moeder in 1870 in Limerick "Whiskey in the Jar" leerde van een man genaamd Buckley die uit Cork kwam. Toen Ó Lochlainn het liedje opnam in Irish Street Ballads, schreef hij de tekst uit zijn geheugen op, zoals hij die van zijn moeder had geleerd. Hij noemde het liedje "There's Whiskey in the Jar" en de tekst is vrijwel identiek aan de versie die in de jaren zestig door Ierse bands werd gebruikt, zoals de Dubliners. De versie van Ó Lochlainn verwijst naar de "far fam'd Kerry mountain" in plaats van de Cork en Kerry mountains, zoals in sommige versies voorkomt.

Het liedje verschijnt ook onder de titel "There's Whiskey in the Jar" in de Joyce-collectie, maar die bevat alleen de melodielijn zonder tekst. Versies van het liedje werden in de jaren twintig in Noord-Ierland verzameld door liedjesverzamelaar Sam Henry.